FRIS® w organizacji

Powiedz mi, jaką pizzę lubisz, a powiem Ci, kim jesteś…

Zdradź, jaki owoc najlepiej Cię charakteryzuje, a będę wiedział, jak Cię zmotywować w pracy…

Podaj zwierzę, z którym się utożsamiasz, a wyznaczę Ci ścieżkę awansu…

‍

Nie trzeba posiadać wiedzy psychologicznej, by uznać, że wartość takich odpowiedzi jest dość niska. Bo cóż pracodawcy po wiedzy, że moimi wskazaniami byłyby pizza z Ndują i mascarpone, mango oraz jeż? Chyba tylko tyle, że podsunąłbym mu gotowe menu na wyjazd integracyjny.

A często właśnie do takich ogólników sprowadzają się wyniki różnorodnych „testów osobowości” wykorzystywanych przez firmy i instytucje w celu szybkiej, masowej i jednoznacznej kategoryzacji swoich pracowników. A przecież każdy człowiek jest inny i inaczej postrzega rzeczywistość. Ma własne sposoby podejmowania decyzji czy rozwiązywania konfliktów. Inaczej myśli i działa. I właśnie te aspekty ludzkiego funkcjonowania bada FRIS®.

Czym jest FRIS®?

Jest to polskie, praktyczne, bazujące na psychologii poznawczej narzędzie diagnostyczno-rozwojowe, które pozwala zrozumieć, jaki sposób myślenia i działania jest dla nas naturalny¹. Dzięki tej wiedzy możemy lepiej funkcjonować nie tylko w sferze zawodowej, ale i prywatnej.

Model bazuje na czterech perspektywach poznawczych²:

• Fakty – szybka ocena przydatności do realizacji celu, 
• Relacje – intuicyjne, subiektywne odbieranie rzeczywistości, 
• Idee – szerokie spojrzenie, szukające nowych możliwości, 
• Struktury – głęboka analiza wielu czynników składających się na całość. 

Informują one nas o tym, jaką wagę nadajemy danym informacjom i zdarzeniom w momencie zetknięcia się z nimi. Przykładowo dla kogoś z wysokim poziomem „Struktury” ważne będzie zebranie jak największej liczby danych, a następnie ich gruntowna analiza przed podjęciem decyzji. Natomiast ktoś z wysoką „Relacją” w większej mierze zaufa swojej intuicji.

Co istotne, twórcy podkreślają, że żadna z tych perspektyw nie jest lepsza od innych. To po prostu opis tego, jak funkcjonujemy, a nie tego, jaką mamy osobowość³.

Style Myślenia a Style Działania FRIS®

Badanie z perspektywy psychometrii może pochwalić się wysoką rzetelnością (wskaźniki alfa Cronbacha wynoszą od 0,82 do 0,88) oraz trafnością⁴. Dzięki temu narzędzie to jest dalekie od wspomnianych testów osobowości o wątpliwym pochodzeniu i w większym stopniu ogranicza efekt Forera⁵ (znany bardziej jako efekt horoskopowy).

Dodatkowo wyniki interpretuje się w ramach dwóch stylów: Myślenia i Działania.

Styl Myślenia⁶ to naturalny i względnie trwały sposób reagowania na nowe sytuacje. Odpowiada on najsilniejszej z czterech perspektyw. Perspektywie Faktów odpowiada Styl Myślenia Zawodnik, dla perspektywy Relacji to Partner, dla perspektywy Idei to Wizjoner, a perspektywie Struktury przypisany jest Badacz.

Styl Działania⁷ uzupełnia Styl Myślenia i wskazuje nam obszary, w których jesteśmy najbardziej skuteczni. Co ważne, ten styl może zmieniać się poprzez nasze doświadczenie, trening czy zmiany w otoczeniu np. zmianę pracy.

Dopiero kompilacja obu stylów daje nam pełniejszy obraz danej osoby. I właśnie tutaj ta metodologia zaczyna być szczególnie użyteczna dla organizacji.

‍

Obszary zastosowania

Model FRIS® jest z powodzeniem wdrażany przez firmy i instytucje w celu lepszego zrozumienia swoich pracowników. Wiedzę na temat ich sposobów myślenia i działania najczęściej wykorzystuje się w następujących obszarach.

Podejmowanie decyzji

Paraliż decyzyjny często nie wynika z niskich kompetencji poszczególnych osób, ale z różnych podejść i sposobów patrzenia na dane wyzwanie, a co za tym idzie, różnego tempa dochodzenia do rozwiązania. FRIS® pomaga zrozumieć te różnice.

Rozwiązywanie konfliktów

Źródłem konfliktów często są nieporozumienia wynikające z różnych interpretacji zdarzeń, danych czy podejścia do zasobów⁸. Możliwe jest też błędne odczytanie stylu działania np. jako bardziej agresywnego albo przesadnie emocjonalnego. Wiedza na temat tego, jak pracownicy myślą i działają w sytuacjach konfliktowych, może być niezwykle wartościowa dla organizacji.

Rekrutacja i onboarding

FRIS® sprawdzi się również podczas doboru kandydata czy wyznaczania mu ścieżki wdrożenia w nowej firmie. Powinien być to jednak dodatek, a nie kluczowe narzędzie w procesie selekcji. Jak już wspomniałem, dany Styl Myślenia nie jest lepszy czy gorszy od innego. Organizacja w równym stopniu potrzebuje Wizjonera, Badacza, Partnera i Zawodnika.

Programy talentowe

Wspieranie pracowników w rozwoju nie musi kończyć się na etapie określenia dominującego Stylu Myślenia. Organizacja może pomagać również w rozwijaniu Stylów Działania, które bazują na potencjale i predyspozycjach danej osoby.

Prowadzenie projektów

Tworząc zespoły projektowe, ważna jest synergia i dopasowanie członków zespołu. Zaproszenie do tego grona jedynie Wizjonerów sprawdzi się idealnie przy określaniu kierunku, ale bez osób reprezentujących inne sposoby patrzenia na świat może skończyć się wyłącznie na stworzeniu wizji projektu.

Tworzenie nowych rozwiązań

FRIS® przyda się także w procesach innowacyjnych, projektowaniu nowych usług i produktów. Korzystając z wiedzy, jaką dostarcza to badanie, organizacja może lepiej wykorzystać potencjał poszczególnych osób na każdym etapie tworzenia. Od generowania pomysłów, przez realizację, aż po osadzanie rozwiązań w szerszym kontekście czy kontrolę budżetu.

‍

Korzyści

Jak widać, jest to narzędzie o szerokim polu zastosowania. Daje to konkretne korzyści z punktu widzenia zarządzania organizacją.

Efektywniejsze zespoły

Dobierając komplementarne osoby, najpierw w ramach rekrutacji, a następnie podczas budowy zespołów zadaniowych, zwiększamy skuteczność tych zespołów. Dzięki zasadzie komplementarności, czyli wzajemnego uzupełniania się, zespoły takie mogą skuteczniej unikać efektu myślenia grupowego⁹, na który podatne są zespoły bardziej jednorodne.

Dopasowanie liderów

Osoby zarządzające zespołami również powinny posiadać wiedzę na temat swoich własnych Stylów Myślenia i Działania ale także swoich współpracowników. Dzięki temu będą lepiej delegować zadania, trafniej dobierać narzędzia motywacyjne czy skuteczniej korzystać z potencjału poszczególnych pracowników.

Lepsza komunikacja

Mając dobrze dobrane zespoły i liderów, możemy budować komunikację opartą na wzajemnym zrozumieniu. Powoduje to mniej niedomówień i konfliktów, a w konsekwencji lepszą współpracę między wszystkimi interesariuszami. To zaś zwiększa skuteczność zespołów, działów i całej organizacji.

Większa otwartość na różnice między ludźmi

Funkcjonowanie firmy czy instytucji, która wspiera różnorodność nie tylko na poziomie deklaracji, ale i realnych działań, tworzy nowoczesną kulturę organizacyjną stanowiącą fundament zdrowej organizacji.

Skuteczniejsze wdrażanie zmian

Kultura organizacyjna oparta na zaufaniu i zrozumieniu buduje większe zaangażowanie interesariuszy, a tym samym sprzyja lepszemu dopasowaniu organizacji do zmiennego świata i łatwiejszemu przeprowadzaniu złożonych zmian oraz transformacji.

‍

Podsumowanie

Choć model FRIS® jest bardzo użytecznym, prostym i intuicyjnym narzędziem wspierania rozwoju pracowników, to wciąż pozostaje tylko narzędziem.

Bo cóż z wiedzy na temat tego, że moim głównym Stylem Myślenia jest Badacz, a uzupełnia go Styl Działania Analityk (choć to i tak o wiele lepszy pakiet informacji niż ulubiona pizza czy owoc), jeśli w organizacji nie ma przestrzeni na wykorzystanie tego potencjału?

By w pełni wykorzystywać możliwości, jakie daje FRIS®, potrzebna jest odpowiednia dojrzałość organizacyjna, skuteczne wdrożenie tego podejścia i właściwe wykorzystanie wyników. W Space for Change chętnie pomożemy Ci zrealizować ten cel.

‍

Przypisy i bibliografia

¹ FRIS®. „Strona główna FRIS®”. https://fris.pl/ (dostęp: 20.05.2026).
² FRIS®. „Poznaj FRIS®”. https://fris.pl/poznaj/ (dostęp: 20.05.2026).
³ FRIS®. „Przewodnik: Poznaj FRIS®”. https://fris.pl/przewodnik-poznaj-fris/ (dostęp: 20.05.2026).
⁴ FRIS®. „Wiarygodność psychometryczna”. https://fris.pl/wiarygodnosc/ (dostęp: 20.05.2026).
⁵ Forer, B. R. (1949). The fallacy of personal validation: A classroom demonstration of gullibility. The Journal of Abnormal and Social Psychology, 44(1), 118–123.
⁶ FRIS®. „Style Myślenia FRIS®”. https://fris.pl/style-myslenia/ (dostęp: 20.05.2026).
⁷ FRIS®. „Style Działania FRIS®”. https://fris.pl/style-dzialania/ (dostęp: 20.05.2026).
⁸ Moore, C. W. (2016). Mediacje. Praktyczne strategie rozwiązywania konfliktów. Warszawa: Wolters Kluwer.
⁹ Janis, I. L. (1972). Victims of Groupthink: A Psychological Study of Foreign-Policy Decisions and Fiascoes. Boston: Houghton Mifflin Company.

‍